جستجو کردن
بستن این جعبه جستجو.
جستجو کردن
بستن این جعبه جستجو.

کم­‌شنوایی یکی از شایع‌­ترین بیماری­‌های خاموش دوران سالمندی است و از هر دو فرد بالای 75 سال، یک نفر مبتلا به کم­ شنوایی است. از آنجا که این عارضه به صورت تدریجی بروز پیدا می­‌کند، اکثر مبتلایان خیلی دیر متوجه وجود کم‌­شنوایی خود می­‌شوند. به همین دلیل فرصت طلایی دریافت مداخلات توانبخشی را از دست می‌­دهند. از سوی دیگر کم‌­شنوایی مادرزادی در نوزادان نیز پدیده‌­ای بسیار شایع است. حدود 11-1.2 درصد نوزادان با درجاتی از کم­‌شنوایی متولد می­‌شوند. در صورت عدم شناسایی این نوزادان، پیامدهای جبران ناپذیری در رشد گفتار و زبان و دیگر مهارت­‌های ارتباطی و اجتماعی ایجاد خواهد شد. از این رو افزایش آگاهی عمومی در مورد کم‌­شنوایی می‌­تواند کمک شایانی به کاهش پیامدهای این عارضه در تمامی گروه­‌های سنی خواهد کرد.

کم شنوایی چیست؟

تمامی صداهایی که در محیط پیرامون خود می‌­شنویم را می‌­توان بر اساس دو مولفه فرکانس و شدت طبقه‌بندی کرد. محدوده فرکانسی که برای انسان قابل شنیدن است بین 20 تا 20000 هرتز است اما اکثر صداهایی که به صورت روزانه با آن­‌ها سر و کار داریم و به‌ویژه بسیاری از اصوات گفتاری، در محدوده 100 تا 80000 هرتز هستند. به همین دلیل در اکثر ارزیابی­‌های شنوایی این محدوده فرکانسی مورد بررسی قرار می­‌گیرد. شدت اصوات نیز برحسب واحد دسی­بل اندازه‌گیری می­‌شود و اصوات مختلف هر یک در محدوده شدتی 0 تا 120 دسیبل قرار می­‌گیرند. معمولا برای نمایش ساده‌­تر این موضوع از تصویری به نام ادیوگرام استفاده می­‌شود. محور افق در این تصویر فرکانس و محور عمودی آن، شدت را نشان می­‌دهد. بعلاوه برای فهم بهتر فرکانس و شدت اصوات مختلف، چند نمونه از صداهای رایج و صداهای گفتاری در این تصویر نمایش داده می­‌شود تا بتوان درک بهتری از مفاهیم شدت و فرکانس پیدا کرد.

افراد جوان هنجار که فاقد هرگونه مشکل یا سابقه مشکل شنوایی هستند قادر به شنیدن اصوات در محدوده 0 تا 25 دسی­بل هستند. به عبارت بهتر کمترین شدتی که برای افراد جوان فاقد هرگونه مشکل یا سابقه مشکل شنوایی قابل شنیدن است، به عنوان آستانه نرمال شنوایی (کمترین حد قابل شنیدن) در نظر گرفته می­‌شود. از این رو این محدوده شدتی 0 تا 25 دسیبل را محدوده شنوایی نرمال می­‌نامند. اگر کمترین سطح شدت قابل شنیدن برای فردی، بیشتر از 25 دسیبل باشد (یعنی نیاز باشد که شدت صدا را بیشتر کنیم تا فرد قادر به شنیدن باشد) گفته می‌­شود که این فرد دچار کم­‌شنوایی است. کم شنوایی را می­توان بر اساس 4 مولفه طبقه‌بندی کرد: زمان شروع کم‌­شنوایی، میزان کم­شنوایی، علت کم­‌شنوایی، یکطرفه یا دو طرفه بودن و مدت زمان بروز. در ادامه به تفصیل به شرح هر یک خواهیم پرداخت.

طبقه بندی شنوایی

انواع کم شنوایی

بر اساس میزان

میزان کم‌­شنوایی براساس میانگین آستانه‌­های شنوایی در سه فرکانس 500، 1000 و 2000 هرتز تعیین می­‌شود و به 6 درجه خفیف، ملایم، متوسط، متوسط رو به شدید، شدید و عمیق تقسیم می­‌گردد. اصطلاح کم‌­شنوایی خفیف (میانگین آستانه شنوایی سه فرکانس بین 15 تا 25 دسیبل است) فقط در کودکان استفاده می­‌شود، چرا که این گروه سنی برای رشد مهارت­‌های زبان و گفتار به دقت شنیداری بالاتری نیاز دارند. افراد مبتلا به کم­‌شنوایی ملایم (میانگین آستانه شنوایی سه فرکانس بین 25  تا 40 دسیبل است) صرفا در محیط­‌های دارای نویز زمینه دچار مشکل می­‌شوند، به همین دلیل ممکن است به راحتی متوجه وجود کم‌­شنوایی خود نشوند. افراد مبتلا به کم‌­شنوایی متوسط (میانگین آستانه شنوایی سه فرکانس بین 40تا 55 دسیبل است) در محیط­‌های فاقد نویز نیز دچار مشکل خواهند بود و نیاز است که حتما با صدای بلندتری با آن­‌ها صحبت شود. استفاده از سمعک برای این میزان از افت شنوایی، بسیار کارآمد می­‌باشد. افراد مبتلا به کم‌­شنوایی متوسط تا شدید (میانگین آستانه شنوایی سه فرکانس بین 55 تا 70 دسیبل است) فقط قادر به شنیدن صداهای بلند هستند و در برقراری ارتباط در محیط‌­های دارای نویز زمینه مشکلات متعددی را تجربه خواهند کرد. افراد مبتلا به کم‌­شنوایی شدید (میانگین آستانه شنوایی سه فرکانس بین 70 تا 90 دسیبل است) بدون استفاده از سمعک قادر به شنیدن صداهای گفتاری نیستند. افراد مبتلا به کم‌­شنوایی عمیق که میانگین آستانه­‌های شنوایی آن­ها بیشتر از 90دسیبل است حتی قادر به شنیدن صداهای محیطی باشدت بالا هم نیستند و به طور کامل ارتباط خود را با محیط پیرامون از دست می­دهند.

بر اساس نوع

انواع کم شنوایی- بر اساس نوع

همانطور که می‌دانید سیستم شنوایی انسان از اجزای متعددی (گوش خارجی، گوش میانی, حلزون و عصب شنوایی) ساخته شده است که هر یک مسئولیت خاص خود را در فرآیند شنیدن به عهده دارند. هر گونه اختلال عملکرد در گوش خارجی و میانی که مسئول انتقال صدا به ساختاری درونی هستند باعث کاهش انرژی منتقل شده به حلزون خواهد شد. از این رو کم‌شنوایی ایجاد شده را از نوع انتقالی می‌نامند. اگر حلزون گوش داخلی دچار نقص عملکرد باشد و انرژی دریافت شده از گوش خارجی و میانی را به درستی به فیبرهای عصب شنوایی تحویل ندهد، کم‌شنوایی حسی ایجاد خواهد شد. و اگر دریافت و انتقال صدا توسط عصب شنوایی به ساختارهای رده بالاتر در مغز دچار اختلال باشد، کم‌شنوایی عصبی ایجاد می‌شود. برای مثال در کم‌شنوایی ناشی از سالمندی، افزایش سن همه ساختارهای حسی و عصبی را دستخوش تغییراتی می‌کند و نمی‌توان به تفکیک مشخص نمود که میزان افت شنوایی حاصل از نقص عملکرد هر جزء چقدر است. به همین دلیل کم‌شنوایی حاصل را از نوع حسی-عصبی می‌نامند. در برخی افراد دیگر که هم ساختارهای گوش میانی و هم ساحتارهای گوش داخلی دچار اختلال عملکرد هستند، افت شنوایی ایجاد شده از نوع ترکیبی یا آمیخته خواهد بود.

بر اساس گوش مبتلا

د برخی از اختلالات شنوایی فقط یک گوش درگیر می‌­شود. برای مثال بیماری اریون فقط در یک گوش افت شنوایی ایجاد می­‌کند. اما برخی دیگر از اختلالات به طور همزمان هر دو گوش را به یک اندازه درگیر می­‌کنند. از این یکی دیگر از معیارهای تعریف کم­‌شنوایی، یکطرفه یا دو طرفه بودن آن می­‌باشد.

انواع کم شنوایی براساس گوش مبتلا

بر اساس شکل

شکل کم‌­شنوایی به این معناست که فرد در کدام محدوده فرکانسی دارای افت شنوایی است. بر این اساس کم­شنوایی ممکن است در فرکانس­‌ها بم، زیر، میانی و تمامی فرکانس‌­ها باشد. برای مثال بیماری منییر که همراه با سرگیجه حمله‌ای، کیپی گوش و وزوز است در مراحل اولیه فقط در محدوده فرکانس‌­های بم کم‌­شنوایی ایجاد می­‌کند یا کم‌­شنوایی ناشی از مواجهه با نویز در مراحل اولیه افت شنوایی در محدوده فرکانس‌­های زیر ایجاد می­‌نماید. هریک از اشکال کم­‌شنوایی مشکلات ارتباطی منحصر به خود را در پی دارند. برای مثال افراد مبتلا به افت شنوایی فرکانس پایین (بم)، در مکالمات تلفنی و شنیدن صدای تلفن مشکل بیشتری دارند و افراد مبتلا به کم­‌شنوایی فرکانس بالا در شنیدن صدای کودکان و خانم‌­ها و همچنین در دنبال کردن مکالمات در محیط­‌های دارای نویز زمینه­‌ای درچار چالش می­‌شوند.

بر اساس مدت زمان بروز

یکی دیگر از معیارهای طبقه بندی کم­‌شنوایی مدت زمان پیشرفت آن است. در برخی موارد افت شنوایی از نوع پیشرونده است، یعنی در گذر زمان به تدریج میزان کم شنوایی بیشتر و بیشتر می­‌شود، مانند کم شنوایی ناشی از سالمندی که به تدریج و با افزایش سن میزان افت شنوایی افزایش می‌­یابد. اما در برخی افراد افت شنوایی به طور ناگهانی و طی چند ساعت بروز می­‌کند. برای مثال در مواردی که خون‌رسانی به گوش داخلی مختل و اصطلاحا فرد دچار سکته گوش می­‌شود، افت شنوایی طی چند دقیقه ایجاد خواهد شد یا در برخی موارد عفونت­‌های ویروسی طی یک شبانه روز فرد شنوایی خود را از دست می‌­دهد. آنچه در موارد افت شنوایی بسیار حائز اهمیت است، مراجعه فوری به متخصصین گوش و حلق و بینی است تا در سریع‌­ترین زمان ممکن اقدامات لازم را به عمل آورده و شنوایی فرد را بازگردانند.

 

انواع کم شنوایی براساس مدت زمان بروز

بر اساس زمان شروع

کم‌­شنوایی را می­‌توان بر اساس زمان آغاز آن به دو نوع «پیش از زبان آموزی» و «پس از زبان آموزی» تقسیم‌بندی کرد. این نوع  طبقه بندی در کودکان حائز اهمیت است.

کودکان در دو الی سه سال ابتدای زندگی خود باید به طور گسترده در معرض محرکات شنیداری قرار بگیرند تا ساختارهای مغزی مسئول گفتار و زبان بر اساس این تجارب شنیداری شکل بگیرند و فعال شوند. اگر کودکی در این دوران که به آن دوران زبان آموزی گفته می­‌شود دچار کم‌­شنوایی شود، به شدت از نظر رشد گفتار و زبان مشکل پیدا خواهد کرد. کم‌­شنوایی پیش از زبان­‌آموزی می­‌تواند از بدو تولد به علت اختلالات ژنتیکی و یا سرخچه وجود داشته باشد (مادرزادی) و یا پس از تولد کودک در اثر ابتلا به برخی بیماری‌ها نظیر زردی بالا و یا مننژیت به آن دچار شود (اکتسابی). به همین دلیل است که تاکید بسیاری بر انجام غربالگری­‌های دوره‌ای شنوایی در نوزادان و شیرخواران می­‌شود. کودکان قادر به ابراز کلامی مشکل شنیداری خود نیستند و اگر این مشکل به موقع شناسایی نشود و مداخلات لازم برای آن‌­ها صورت نگیرد، عواقب جبران ناپذیری برای آن­‌ها در بر خواهد داشت.

اگر کودک پس از این دوران طلایی رشد گفتار و زبان، به هر دلیلی دچار کم‌­شنوایی شود به آن کم‌­شنوایی پس از دوران زبان‌­آموزی گفته می‌­شود. این نوع کم­‌شنوایی نیز مشکلات ارتباطی و تحصیلی متعددی برای کودکان ایجاد خواهد کرد اما تاثیر آن بر فرآیند زبان‌آموزی کمتر خواهد بود. یکی دیگر از نشانه­‌های این نوع کم‌­شنوایی، کیفیت صدای کودکان است که به تدریج به دلیل درست نشنیدن صدای خود، صدای آن­‌ها حالت تودماغی پیدا کرده و به صورت مونوتون صحبت خواهند کرد، یعنی جملات آن­ها آهنگ طبیعی ندارد و کاملا یکنواخت می­باشد.

نوع دیگری از کم­‌شنوایی که بر مبنای سن آغاز تعریف می­شود، کم‌­شنوایی ناشی از سالمندی یا همان پیرگوشی است. پیرگوشی به دلیل اضمحلال و فرسایش ساختارهای گوش به دنبال افزایش و کهولت سن ایجاد می‌­شود.

راه­‌های تشخیص کم شنوایی در سنین مختلف

روش‌­های متعددی برای بررسی عملکرد اجزای مختلف سیستم شنوایی وجود دارد که پزشک متخصص با توجه به سن و میزان همکاری بیماران و نیز شکایت اصلی فرد، تست­‌های مورد نظر خود را تجویز می‌­نماید.

نوزادان و کودکان زیر 3سال

در نوزادان و کودکان زیر دوسال که توان همکاری در ارزیابی شنوایی را ندارند از روش­‌های فیزیولوژیک استفاده می­‌شود. از جمله روش‌های مورد استفاده می‌­توان به ارزیابی OAE و ABR اشاره کرد که به راحتی می‌­توان وقتی کودک در خواب است آن‌­ها را اجرا نمود. تست OAE علمکرد حلزون شنوایی را مورد بررسی قرار می‌­دهد و تست ABR‌ به شکل دیگری عملکرد حلزون و دیگر ساختارهای عصبی شنوایی را ارزیابی می­‌کند. سوالی که اکثر والدین در حین اجرای این نوع ارزیابی‌ها مطرح می­‌کنند آن است که چرا فرزند من در حین انجام تست­‌ها هیچ واکنشی ندارد و آن را نشانه کم‌­شنوایی کودک می­‌دانند. در صورتی که چنین نیست. همانطور که گفته شد تست OAE و ABR دو تست فیزیولوژیک محسوب می‌­شوند و دستگاه­ پاسخ­‌هایی که به صورت طبیعی در هنگام انتقال پیام صوتی به مغز تولید می‌­شوند را ثبت می‌­نمایند و اصلا نیازی به همکاری و واکنش دادن کودک نیست. در صورت نیاز و وجود احتمال عفونت‌­های گوش میانی، از تست فیزیولوژیک تمپانومتری از استفاده خواهد شد که وضعیت پرده و عملکرد گوش میانی را به دقت معین می‌­کند.

با ین حال امکان انجام ارزیابی­‌های رفتاری در نوزادان و شیرخواران نیز وجود دارد اما از تکنیک‌­های خاصی باید استفاده شود. انتخاب روش ارزیابی منوط به صلاحدید متخصصین شنوایی و شرایط کودک می­‌باشد، به عبارت بهتر ضرورتی برای اجرای ارزیابی رفتاری در همه شیرخوران وجود ندارد.

از نوزادی تا 4 ماهگی می­توان برخی واکنش­‌های کودک را به عنوان مبنای شنیدن قرار داد. برای مثال تغییر الگوی مکیدن، افزایش ضربان قلب و یا الگوی تنفس را در پاسخ به صدا می­‌توان بررسی نمود.

درمان کم شنوایی کودکان

از سن 6-4 ماهگی به بعد که اکثر شیرخواران توان کنترل حرکات گردن خود را پیدا می­‌کنند نیز می‌­توان ارزیابی­‌های رفتاری را متناسب با سن آن­‌ها انجام داد. در این روش شیرخوار در آغوش مادر در اتاقک اکوستیک می­‌نشیند. در طرفین آن‌ها و در فاصه معینی دو بلندگو و دو باکس شیشه‌­ای تیره وجود دارد. با هر بار ارائه صدا از یکی از بلندگوها، چراغ درون باکس مجاورش نیز روشن می­‌شود تا کودک شرطی شود. پس از چند مرتبه تکرار این مرحله، ابتدا فقط صدا ارائه می­‌شود، وقتی کودک سرش را به سمت صدا چرخاند به منزله تشویق رفتار او چراغ درون باکس روشن می‌­شود. به این ترتیب آزمونگر پیوسته شدت و فرکانس صدا را تغییر می­‌دهد تا به کمترین سطح قابل شنیدن در هر فرکانس برسد.

کودکان بزرگتر از 3 سال و گروه­های سنی بالاتر

برای بررسی وضعیت کلی سیستم شنوایی و تعیین وجود کم‌­شنوایی در کودکان بالای 3سال و دیگر گروه­‌های سنی بزرگتر، از ارزیابی ادیومتری تون خالص (و ادیومتری گفتاری)، ارزیابی تمپانومتری و اررزیابی رفلکس آکوستیک استفاده می‌­شود.

ادیومتری تون خالص

یکی از روش‌­های رفتاری ارزیابی سیستم شنوایی است، به این معنا که برای انجام آن به همکاری خود بیمار نیز احتیاج است. در این تست به ترتیب مجموعه­‌ای از صداهای بوغ مانند در فرکانس­‌ها و شدت­‌های مختلف برای بیمار ارائه می‌­شود و او باید با هر بار شنیدن صدا دکم‌ه­ای را فشار دهد. در سنین پایین‌­تر برای جذاب کردن فرایند ارزیابی و جلب همکاری کودکان، از آن‌ها خواسته می‌­شود با هر بار شنیدن صدا توپی را در سبد بیندازند. سپس به تدریج از شدت صداها کاسته می­‌شود تا کمترین سطح شدت قابل شنیدن در هر فرکانس تعیین گردد. این فرآیند طی دو مرحله انجام می‌­شود، یک مرتبه با قرار دادن یک هدفون روی گوش بیمار و مرتبه دوم با قرار دادن یک وسیله تل مانند به نام ارتعاشگر استخوانی بر روی برجستگی پشت لاله گوش بیمار. به این ترتیب می­‌توان میزان کم‌شنوایی، نوع کم‌­شنوایی، شکل کم­‌شنوایی را تعیین نمود.

ادیومتری گفتاری

در افراد مختلف با یک میزان کم شنوایی مشخص، الزاما عملکرد مغز در درک گفتار و به عبارت دیگر محدودیت­‌های ارتباطی حاصل به یک شکل و اندازه نخواهد بود. به عبارت دیگر باید تعیین شود که مغز تا چه حد توان استفاده از سیگنال­‌های ورودی به هر گوش را دارد. به این منظور ارزیابی ادیومتری گفتاری باید به عنوان مکمل ادومتری تون خالص انجام شود. در این مرحله دو تست انجام می­‌گیرد. در تست اول، تعدادی کلمه در سطوح شدتی مختلف برای بیمار خوانده می­شود و او باید هر آنچه می­شنود را تکرار نماید. به این ترتیب کم‌ترین سطح شدت برای درک کلمات تعیین می­شود و باید با نتایج ادومتری تون خالص همخوانی داشته باشد. در تست دوم شدت صدا در سطحی که برای بیمار بلند و راحت باشد تنظیم می‌­شود.

درمان کم شنوایی کودکان

و در همان شدت تعدادی کلمه خوانده می‌شود تا توانایی فرد در فهم و تمایزگذاری بین کلمات تعیین گردد. در سالمندان که سیستم عصبی مرکزی نیز به دنبال فرآیند سالمندی دچار افت عملکرد شده یا در افرادی که مدت زیادی است دچار کم‌شنوایی شده‌اند، نتایج این تست به شدت کمتر از حد قابل انتظار است.

v      ارزیابی  ایمیتانس

یکی از ارزیابی‌­های فیزیولوژیک و غیر رفتاری شنوایی است، یعنی برای انجام آن نیازی به همکاری فرد نیست. دارای دو جزء است، در تست اول که تمپانومتری نام دارد وضعیت گوش میانی و پرده گوش بررسی می­‌شود. به این منظور بیمار باید روی صندلی آرام و بی‌حرکت بنشیند، سپس یک مجموعه هدفون روی سر او قرار می­‌گیرد به طوریکه یکی از گوشی­‌ها درون مجرای گوش وی قرار داده می‌­­شود. از طریق این گوشی فشار منفی و مثبت به گوش فرد اعمال می­‌شود و نتایج حاصل توسط دستگاه به شکل نمودارهایی به نام تمپانوگرام به ثبت می‌­رسد. تمپانوگرام اطلاعات ارزشمندی در اختیار ما می­گذارد که از جمله آن­ها می‌توان به این موارد اشاره کرد:

در تست دوم که ارزیابی رفلکس آکوستیک نامیده می‌­شود، صدایی بلند به گوش فرد ارائه شده و واکنش یکی از عضلات گوش میانی وی به صداهای بلند بررسی می‌گردد. به طور طبیعی انتظار داریم که در یک سطح شدت مشخصی عضله منقبض شده و واکنش نشان دهد. این تست اطلاعات ارزشمندی در رابطه با عملکرد سیستم عصبی شنوایی در اختیار می‌گذارد و به عنوان مکمل تست‌های تمپانومتری و ادیومتری تون خالص به شمار می‌رود.

ارزیابی ایمیتانس

پیامدهای کم­شنوایی

در کودکی

مغز ما برای داشتن عملکرد نرمال نیاز به دریافت ورودی حسی مناسب و کافی دارد. کم­‌شنوایی به معنای اختلال در ورودی اطلاعات شنیداری به مغز می­‌باشد، به همین دلیل می­تواند عوارض متعددی بر عملکر این ساختار مهم برجای بگذارد. به ویژه در سنین پایین که مغز برای رشد و تکامل نیاز به دریافت ورودی بیشتری دارد، این عوارض بیشتر، پایدارتر و جبران­‌ناپذیز خواهند بود.

وقتی نوزادی با کم‌­شنوایی متولد می‌­شود یا درهمان ماه­‌های ابتدایی زندگی دچار این عارضه می­‌گردد، ورودی حسی کافی در اختیار مغز قرار نخواهد گرفت. از این رو روند تکامل مسیرهای عصبی و بخش­‌هایی از مغز که مختص حس شنوایی است سیر تکامل طبیعی خود را طی نخواهند کرد. به این پدیده محرومیت حسی گفته  می‌­شود. وقتی مغز ورودی کافی نداشته باشد، برای حفظ کارایی خود شروع به تغییر کاربری می­‌دهد. به عبارت بهتر، وقتی بخش‌­های شنیداری مغز ورودی شنوایی نداشته باشند، به منظور پیشگیری از آتروفی؛ مغز شروع می­کند به انتقال ورودی شایر حواس مانند اطلاعات بینایی یا لامسه به آن مناطق. از این رو اگر مداخلات درمانی و توانبخشی لازم در زمان مناسب صورت نگیرد، پیامدهای حاصل از کم­شنوایی غیرقابل بازگشت خواهد شد.
همین مسئله ضرورت انجام غربالگری‌­ها و ارزیابی­‌های دوره­ای نوزادی و شیرخوارگی را به خوبی نشان می‌­دهد.

پیامد کم شنوایی در کودکی

یکی دیگر از پیامدهای کم­‌شنوایی در دوران کودکی، عدم تکامل فرآیند رشد زبان و گفتار می‌­باشد. بخش‌­هایی از مغر انسان که به گفتار و زبان مربوطند، برای تکامل خود نیاز به تجربه شنیداری دارند. یعنی هر چه کودک بیشتر در معرض ورودی شنیداری باشد، بیشتر و بهتر تکامل پیدا کرده و سریع­تر به مرحله تولید گفتار می‌­رسد. اما کم­‌شنوایی مانعی بر سر راه دریافت تجربه شنیداری است. هر چه شدت کم­‌شنوایی بیشتر باشد، هر چه سن ابتلا به کم-شنوایی پایین­تر باشد و هرچه مدت زمان ابتلا به کم‌­شنوایی طولانی‌­تر باشد، یعنی تجربه شنیداری کمتر بوده و اختلالات رشد زبان و گفتار بیشتر و جبران‌­ناپذیرتر خواهد بود. برای مثال براساس نمودار موز شنوایی در افت­‌های شنوایی فرکانس بالا، منجر به بد شنیده شدن یا شنیده نشدن برخی حروف مانند /س/ می­شوند و کودک در زمان صحبت کردن قادر به تولید چنین حروفی نخواهد بود. اما وقتی افت شنوایی فرکانس-های بیشتری را درگیر کند یا شدت بالاتری داشته باشد، مشکلات گفتاری کودک نیز بیشتر خواهد بود. در صورت عدم دریافت مداخلات به موقع، کودکان مبتلا به کم‌­شنوایی در فراگیری واژگان، گرامر و مفاهیم انتزاعی چالش خواهند داشت. همین مسئله سبب بروز مشکلات ارتباطی و تحصیلی در کودکان مبتلا به کم‌­شنوایی می‌­شود.

از سوی دیگ مغز برای جبران نقصان موجود در پردازش اطلاعات شنیدای نیاز دارد تا از ظرفیت بیشتری استفاده کند تا به حداکثر کارایی برسد. از این رو در دیگر پردازش‌­های خود مانند حافظه و توجه دچار افت عملکرد شده و غالبا به ضورت خستگی ذهنی در کودکان مبتلا به کم­‌شنوایی نمود پیدا می­‌کند.

کم­‌شنوایی صرفا به معنای کم­‌شنیدن و مشکل در برقاری مکالمات با دیگران نیست. به عبارت بهتر مشکلات شنیداری فقط یک روی سکه است و مشکلات روان­شناختی حاصل از کم­‌شنوایی روی دیگر سکه. وقتی کودکان قادر به برقرای ارتباط کلامی با همسالان خود یا دیگر افراد نباشند، بسیاری از مهارت­‌های اجتماعی را فرا نخواهند گرفت. همین امر به تدریج منجر به افت اعتمادبه‌نفس و نقص در تصویر ذهنی کودک از خویش می­‌شود و در ادامه موجب انزوای اجتماعی، اضطراب، افسردگی و کاهش کیفیت زندگی آن­‌ها خواهد شد.

نکته حائز اهمیت در رابطه با پیامدهای کم­‌شنوایی این است که شدت عوارض کم شنوایی به عواملی مانند میزان و نوع کم شنوایی، سن شروع، مدت زمان کم شنوایی درمان نشده و ویژگی­‌های فردی وابسته است. تشخیص زودهنگام، دریافت به موقع مداخلات درمانی و توانبخشی متناسب مانند سمعک یا کاشت حلزون می‌تواند به بسیاری از پیامدهای کم‌­شنوایی را کاهش و هم­چنین اثربخشی و کارآمدی این مداخلات را افزایش دهد.

در سالمندان

پیامدهای کم­‌شنوایی به گروه سنی کودکان محدود نمی­‌شود و می­‌تواند از نظر نورولوژیک و سایکولوژیک زندگی بزگسالان و سالمندان را نیز تحت‌­الشعاع قرار دهد. از بارزترین پیامدهای نورولوژیک کم‌­شنوایی در بزرگسالان می‌تواند به اختلال پردازش شنوایی مرکزی اشاره داشت. به طور کلی پردازش شنوایی مرکزی شامل پردازش­‌هایی مانند جهت­‌یابی صدا، و استخراج و پردازش محرک شنوایی در حضور نویز زمینه، پردازش و ادغام اطلاعات دریافت شده از دو گوش، و …. می­‌باشد. برای اجرای صحیح این پردازش‌­ها نیاز به دریافت ورودی شنیداری کافی از هر دو گوش است. در صورت بروز کم­‌شنوایی و عدم دریافت مداخلات لازم، به تدریج این عملکردهای مغزی دچار نقص خواهند شد، به ویژه در گروه سنی سالمندان به طور طبیعی همه عملکردهای مغزی دستخوش تغییر می‌­شوند. برای مثال یکی از مشکلات شایعی که سالمندان همواره آن را مطرح می­‌کنند درک پیام­های گفتاری در محیط‌­های شلوغ است. در حقیقت سیستم شنوایی مرکزی این افراد دیگر قادر به تفکیک سیگنال گفتاری از نویز زیمن‌ه­ای نیست، همین مسئله باعث می­شود که سالمندان کم­شنوا برای درک گفتار در محیط‌­های پر سر و صدا تقلای بیشتری کنند، یعنی به صورت ناخودآگاه از دیگر ظرفیت­‌های شناختی مغز خود بیشتر استفاده کرده و در نتیجه زودتر خسته می‌­شوند و به تدریج ترجیح می­‌دهند از مشارکت در بحث­‌ها و حضور در محافل اجتماعی پرهیز نمایند. این یعنی افزایش ناامیدی، انزوای اجتماعی، تغییرات خلق و خو، شروع افسردگی و احساس تنهایی. در واقع کم شنوایی صرفا بر توانایی شنیدن صداها اثر نمیگذارد بلکه توانایی فرد در برقراری ارتباط با جهان پیرامونش را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.

در سال‌­های اخیر دانشمندان به یکی دیگر از پیامدهای کم­شنوایی در سالمندان پی برده­اند، آلزایمر و زوال شناختی. پژوهش­‌ها حاکی از آنند که احتمال ابتلا به این بیماری در افرادی که در میانسالی دچار کم‌­شنوایی شده‌­اند، 5 برابر بیشتر از افراد فاقد کم شنوایی است. تاکنون مکانیسم دقیقی برای ارتباط بین کم‌­شنوایی و آلزایمر ارائه نشده اما مشاهده شده است که دریافت به موقع سمعک در بزرگسالان مبتلا به کم‌­شنوایی، سیر پیشرفت آلزایمر و اختلالات شناختی را کندتر می­‌کند. یکی از مکانیسم‌­های احتمالی این است که کم‌­شنوایی موجب استفاده بیشتر فرد از ظرفیت‌­های شناختی مغز می‌­شود تا درک شنیداری به حداکثر میزان برسد، در مقابل استفاده از سمعک با بهبود عملکرد شنیداری فرد فشار اضافی را از روی ظرفیت­‌های شناختی برداشته و به نوعی از اضمحلال آن پیشگیری می‌­نماید.

پیشگیری از کم شنوایی یا درمان کم­‌شنوایی

پیشگیری از کم شنوایی یا درمان کم شنوایی

در جهان هستی صرفا در دو گونه از جانوران دیده شده که سیستم شنوایی توانایی بازسازی خود را دارد، پرندگان و دوزیستان. در انسان‌­ها سیستم شنوایی به‌­گونه­‌ای طراحی شده که بسیار حساس بوده و درصورت بروز آسیب در حلزون گوش داخلی و مسیرهای عصبی آن امکان جبران و بازسازی وجود ندارد. از این رو کم‌­شنوایی درمانی ندارد و صرفا با انجام مداخلات درمانی (برای برخی از انواع کم‌­شنوایی­ مانند کم­‌شنوایی انتقالی) و توانبخشی به موقع، از جمله استفاده از سمعک، در موارد خاصی استفاده از کاشت حلزونی، به کارگیری استراتژی­‌های ارتباطی مانند لب­‌خوانی می­توان عوارض آن را جبران نمود. ممکن است کم­‌شنوایی صرفا به دلیل یک عارضه در گوش میانی ایجاد شده باشد، اما در صورت عدم درمان به موقع آن، پیامدهای حاصل از محرومیت حسی ساختارهای عصبی شنیداری را دستخوش تغییرات جبران ناپذیر نماید. مسئله حائز اهمیت برای به حداقل رساندن عوارض ناشی از کم­‌شنوایی، شناسایی سریع و به موقع این مشکل است که لازمه آن انجام برنامه­‌های غربالگری شنوایی نوزادان و شیرخواران، غربالگری شنوایی دوران کودکی و چکاپ سالانه شنوایی در دوران میانسالی و سالمندی است.

از سوی دیگر با در نظر گرفتن یک سبک زندگی سالم و صحیح می­‌توان از بروز کم‌­شنوایی پیشگیری نمود یا تا حد امکان سیر پیشرفت آن را کندتر کرد. برای مثال می‌­توان به این موارد اشاره داشت:

پیشگیری از کم شنوایی بهتر از درمان کم شنوایی است